Solna Jama to jedna z mniejszych jaskiń sudeckich, ale znana już od dawna. Powstała ona w niedużej soczewie marmuru, odznaczającego się niebieskim i czerwonym żyłkowaniem oraz strukturą ziarnistą i listkowaną. Zalicza się do najodporniejszych na Ziemi Kłodzkiej i był kiedyś eksploatowany. Działalność ta odsłoniła wejście już w XVIII w. Jej nazwa powstała wskutek fantazji ludowej, która widziała tu ponoć owce liżące skałę w przekonaniu, iż jest to sól. Ale trafniejsze zdaje się być przypuszczenie, iż niemiecka forma powstała przez zniekształcenie Gór Działowych, tj. Granicznych, w których leży. W istocie więc powinna się ona nazywać Działowa Jama. Jaskinię można zwiedzić. Od wgłębienia prowadzi obszerna nisza, 10 metrów na zachód, przekształcająca się w wąską szczelinę. Następnie skręca ona w prawo. Po chwili ukazuje się pokaźna komora o wymiarach: 4 m szerokości, 5 m długości i do 2.5 m wysokości. Na jej dnie utworzyło się jeziorko.
KILKA FAKTÓW Z HISTORII ORAZ BIOLOGII:
Pierwszy jej opis dał Friedrich Albert Zimmermann w roku 1789. Z roku 1837 mamy dalszą wzmiankę o jaskini. W roku 1843 zwiedził jaskinię malakozoolog [badacz ślimaków - przypis mój] Scholtz. W latach osiemdziesiątych XIX wieku jaskinia musiała być również zwiedzana, a jej otwór, który utworzony jest sztucznie, musiał mieć obecną postać, gdyż na ścianach przy wejściu znajdujemy napisy z tego czasu.
W roku 1920 zwiedził ją zoolog Arndt. Podaje on długość jaskini na 4 metry. W jeziorku na końcu znalazł on studniczka, którego Schellenberg oznaczył później jako Niphargus tatrensis tatrensis, a prócz tego nieco owadów. W roku 1926 Pateff opisał korzenionóżki (Rhizopoda) znalezione w zbiorniku wody w jaskini. W roku 1926 zwiedził jaskinię Seidel w poszukiwaniu za zimującymi nietoperzami, których jednak nie znalazł. W roku 1935 Dittrich podaje dość dokładny opis jaskini, z którego wynika, że dostępny był wówczas tylko prosty korytarz za otworem, dalsze przejście zaś zapełnione było namuliskiem.
Przypuszczać należy, że jeszcze w latach trzydziestych XX wieku jaskinia została odczyszczona i tym samym powiększona do obecnego stanu. Jeziorko na końcu groty, które przy dawnym jej zasięgu było periodyczne, teraz zapewne jest stałe. W roku 1936 Stammer opisał obfitą faunę wodną jaskini. W roku 1939 Stach zajmuje się szczegółowo owadami bezskrzydłymi znalezionymi w jaskini. We wstępie do jego pracy Pax opisuje dzieje poznania jaskini, jej morfologię i faunę. Już w latach powojennych ukazał się szereg dalszych prac Stacha wzmiankujących o faunie owadów bezskrzydłych jaskini. Temperatura wody zmierzona przez K. Kowalskiego 24.10.1954 roku wynosiła 6,8°C. Natomiast Pax podaje temperaturę wody 5,1°C. Można zatem na razie przyjąć, że temperatura wody zmienia się tam prawdopodobnie w granicach przynajmniej 5-7°C.
Podczas badań w 1985 r. wykonywanych przez T. Wiszniowską i Jerzego Bierońskiego (U.Wr.) w Solnej Jamie znaleziono szczątki ssaków plejstoceńskich. Jednocześnie część znalezisk paleontologicznych wskazuje, że ponad znaną dziś jaskinią powinna znajdować się komora jaskiniowa wypełniona osadami ze szczątkami kostnymi.
Kilkadziesiąt metrów na wschód od jaskini znajduje się dość wydajne źródło krasowe (wywierzysko), prawdopodobnie odwadniające system krasowy Solnej Jamy.
Tekst: Krzysztof R. Mazurski "Ziemia Kłodzka - część południowa"
K. Kowalski "Jaskinie Polski" t. III (1954, PWN, Warszawa)"
Specjalne podziękowania za udostępnienie zdjęc - fot. Tomasz Dereń
www.bystrzyca.info.pl - Wirtualna Bystrzyca Kłodzka