Budowa Gór Stołowych ma płytowy, nie występujący nigdzie indziej w Polsce, charakter. Ławice silnie spękanych piaskowców ciosowych, rozdzielone są nieprzepuszczalnymi marglami i łupkami. Strukturę tą odzwierciedla także rzeźba terenu. Ponad płaską powierzchnię pierwszego poziomu (700 -750 m), wznoszą się ostrymi urwiskami "bastiony" drugiego poziomu (oba Szczelince, Skalniak (915 m) i pasmo Narożnika (851 m)). Różna odporność skał na wietrzenie spowodowała, że obszar Gór Stołowych obfituje w ciekawe formy skalne (fantastyczne labirynty i szczeliny, skały przypominające zwierzęta, grzyby czy ruiny).

Wierzchowinę porasta las świerkowy, w którym swój udział mają także buki, wiązy i jawory. Ponadto nieprzepuszczalne margle przyczyniły się do powstania torfowisk: Małego Torfowiska Batorowskiego oraz objętego obecnie rezerwatem ścisłym Wielkiego Torfowiska Batorowskiego.

W roku 1993 utworzony został Park Narodowy Gór Stołowych  o powierzchni 6 280 ha. Obejmuje on wyższe partie Gór Stołowych. Na jego terenie znajdują się trzy rezerwaty przyrody: Błędne Skały, Szczeliniec Wielki i wspominane wcześniej Wielkie Torfowisko Batorowskie.

Ciekawe miejsca

Szczeliniec Wielki (919 m)- rezerwat położony w pobliżu Karłowa. Prowadzą na niego kamienne schody, którymi pokonujemy blisko 150 metrów przewyższenia, dochodząc do malutkiego schroniska (początkowo szlakiem   żółtym  30 minut, później za drogowskazem 15 minut). Na szczycie czeka nas fanatyczny, kamienny świat. Wśród bloków skalnych łatwo rozpoznać małpoluda, słonia, wielbłąda, kwokę czy sowę. Można także trafić do indyjskiej świątyni (która obecnie znajduje się poza trasą zwiedzania) lub piekiełka. Poza tym z krawędzi znakomite punkty widokowe na Kotlinę Kłodzką. Tą bajeczną krainę zawdzięczamy górnokredowemu morzu i pozostawionym przez nie osadom w postaci piaskowców i margli, które przez cały czas pękały, ulegały wietrzeniu i wymywaniu przez wodę.

Błędne Skały- zbudowane z silnie spękanych piaskowców, które tworzą tutaj istny labirynt szczelin i tuneli. Z Kudowy Zdrój dojść można szlakiem  czerwonym  (ok. 2 godziny) lub zielonym(2,5 godziny). Z Karłowa natomiast przejście czerwonym szlakiem zajmuje godzinę.

Skalne Grzyby- skupisko skałek przypominających grzyby, maczugi i tym podobne twory. Ciągnie się wzdłuż dolnego piętra Gór Stołowych. Prowadzi przez nie szlak  niebieski z Polanicy do Radkowa i czerwony z Karłowa do Wambierzyc.

Fort Karola- dawniej strzegł drogi do Kudowy, a stacjonująca tu załoga już z daleka mogła obserwować nadciągających nieprzyjaciół i razić ich ogniem artylerii. Obecnie idealny punkt widokowy. Łatwo do niego dojść   niebieskim  szlakiem z Karłowa (30 minut).

Ścieżka Skalnej Rzeźby między Pasterką a Radkowem założona w latach 70. XX wieku. Oprócz osobliwości przyrody nieożywionej, można na niej zaobserwować pozostałość po niemieckich gospodarzach tych terenów w postaci rytych w skałach oznaczeń szlaków turystycznych, kamiennych ścieżek oraz ruiny gospody. Całość znajduje się na  żółtym  szlaku wychodzącym spod schroniska w Pasterce w kierunku Radkowa.

Sawanna afrykańska(Łężyckie Skały), a raczej przypominająca ją łąka z porozrzucanymi grupami skałek i samotnymi drzewami, znajduje się na  zielonym szlaku z Przełęczy Lisiej do Kulina Kłodzkiego. Jak tam trafić? Z Karłowa wychodzimy niebieskim, dochodzimy do Przełęczy Lisiej (30 minut) i dalej zielonym. Chcąc iść dalej szlakiem w kierunku Kulina, trzeba się mocno rozglądać, szczególnie po minięciu starego drogowskazu. W lecie przejście może okazać się niemożliwe z powodu gęstych zarośli i pokrzyw. Najlepiej wtedy udać się na przełaj, na wschód ("tam musi być jakaś cywilizacja") do Łężyc lub na zachód do Gołaczowa i dalej drogą.

Wielkie Torfowisko Batorowskie- rezerwat florystyczno-leśny o pow. 112 ha, na wysokości 705 - 715 m; obejmuje przede wszystkim górski bór bagienny z takimi ciekawostkami jak: brzoza omszała, sosna błotna, bagno zwyczajne, rosiczka, żurawina i inne. Przez torfowisko nie prowadzi żaden szlak turystyczny.

W rejonie Gór Stołowych planowanych jest kilka następnych rezerwatów:
Rogowa Kopa- leśno-florystyczny, ma objąć szczyt Rogowa Kopa (790 m) na pograniczu Gór Stołowych i Wzgórz Lewińskich;
Łężyckie Skałki- florystyczno-krajobrazowy, obok wsi Łężyce, na dziale wodnym zlewisk Bałtyku i Morza Czarnego;
Wrota Pośny- leśny, w granicach administracyjnych Radkowa, miałby objąć wodospady rzeki Pośnej;
Pasterka- skalno-krajobrazowy, obok Pasterki, obejmujący szczyt Piekło (711 m) i wąwóz potoku Rejsensky Potok;
Białe Ściany z kulminacją Narożnika (851 m) - skalno-krajobrazowy, w granicach wsi Karłów.

Wędrówki nie sposób planować z pominięciem znanych miejscowości uzdrowiskowych. Chcąc, nie chcąc na pewno zobaczycie jedno z najstarszych uzdrowisk w Europie -Kudowę Zdrój, a w niej liczne pomniki przyrody, park zdrojowy i Kaplicę Czaszek - pozostałość po wojnie trzydziestoletniej. Dodatkową atrakcją w Kudowie są coroczne Festiwale Moniuszkowskie.
W Dusznikach Zdroju, dla odmiany odbywają się Festiwale Chopinowskie, można zobaczyć także XVII wieczną papiernię i mieszczące się w niej Muzeum Papiernictwa.

Polanica Zdrój jest najmłodszym z dolnośląskich uzdrowisk. Co roku atrakcją są Międzynarodowe Turnieje Szachowe. To tu także działa największa rozlewnia wód mineralnych (stąd pochodzi "Staropolanka"). Będąc w Polanicy warto zobaczyć Piekielną Dolinę - malowniczy przełom Bystrzycy Dusznickiej. Dojść tam można czerwonym szlakiem z centrum uzdrowiska.

Wambierzyce nie są miejscowością uzdrowiskową, ale słyną z najwiekszego w Polsce założenia pątniczego (bazylika, kaplice, stacje kalwaryjne i inne). Przez wieś przebiegają dwa szlaki turystyczne:  czerwony Karłów - Ścinawka i  niebieski Polanica Zdrój - Radków

Adrspasskie Skaly i Teplicke Skalni Mesta to część Gór Stołowych znajdująca się po czeskiej strony granicy. Objęta jest rezerwatem, jednak nawet części udostępnione turystom dostarczają niezłych wrażeń. Podobnie jak po stronie polskiej, można w skałach szukać podobieństw do znanych przedmiotów, ludzi i zwierząt. Dodatkową atrakcją jest możliwość przepłynięcia niektórych fragmentów łodzią.
Niezapomnianym przeżyciem będzie na pewno wyprawa w skały po zmroku, przy księżycu. Skały przyjmują wtedy naprawdę magiczne kształty. Polecamy!
Istnieje kilka możliwości dojazdu pociągiem. Pierwsza to z Wałbrzycha przez Mieroszów do Teplic lub Adrspachu. Druga wymaga przejścia przez granicę w Lubawce i dalej pieszo do Kralovca a stamtąd pociągiem przez Trutnov do Adrspachu.
O noclegi należy się pytać w informacji turystycznej przy stacji kolejowej w Adrspachu Górnym.

Brumovskie Steny  to kolejne stoliwo Gór Stołowych, znajdujące się u naszych sąsiadów. Można tam się wybrać przekraczając granicę w Ostrej Górze/Machovie. Stamtąd należy kierować się  czerwonym lub zielonymszlakiem w kierunku na Hvezdę. Z dużej liczby punktów widokowych można podziwiać panoramy Gór Sowich, Kamiennych i Bardzkich. W lecie, o noclegi w namiocie nietrudno w okolicach Polic, przy górze Ostas, której podnóża są miejscem obozowisk harcerzy, pozwalających rozbijać się na ich terenie.

Rezerwat przyrody Krizova Cesta- położony na górze Krizovy vrch, a utworzony w 1959 roku; obszar chroniony przyrody nieożywionej a dokładniej piaskowcowych form skalnych, szczególnie ciekawe baszty i filary.

Rezerwat przyrody Ostas- obejmuje szczyt góry Ostas z niewielkim skalnym miastem w zachodnej części i innymi ciekawostkami.

Pomnik przyrody  Kocici skaly- niewielki rezerwat utworzony na około 750 metrowej długości linii skalnych grzbietów, filarów i wież.

Pomnik przyrody Borek- na szczycie Lysy vrch; obszar chroniony przyrody nieożywionej.

Tripansky kamen- kamień wyznaczający niegdyś granice ziem trzech włościan.

Noclegi

Schronisko Młodzieżowe, Batorów, tel.: (074) 868 33 59, czynne cały rok;
Autocamping Rozkos, 552 03 Ceska Skalice, Czechy, tel. (+420 441) 451 112
Hotel "Miejski", Duszniki-Zdrój, tel.:(074) 866 95 04;
Schronisko "Pod Muflonem", Duszniki-Zdrój, ul.Górska 12, tel.:(074) 866 93 39;
Camping, Duszniki-Zdrój, ul. Dworcowa 6, tel.:(074) 866 94 89, czynny: czerwiec-wrzesień;
Schronisko Młodzieżowe, Gołaczów, tel.:(074) 866 28 13;
Schronisko Młodzieżowe, Jeleniów, tel.:(074) 866 13 00, czynne w wakacje;
"Domek w lesie", 57-353 Karłów 1; czynny cały rok;
"Liczyrzepa"tel.:(074) 871 21 14, Karłów; opinia turysty: "Kwatera prywatna - do 6 osob - za to dwa pokoje na pięterku, ekstra łazienka przemili gospodarze, można korzystać z kuchni - znajduje się naprzeciw przystanku PKS obok sklepu z pamiątkami."
Schronisko Prywatnetel.: (074)871 21 90, Karłów; opinia turysty: "Stosunkowo duże i mało wygodne."
Dom Wycieczkowy "Dunajec", Kudowa Zdrój, tel.:(074) 866 14 88;
Hotel "Pod Strzechą", Kudowa Słone, tel.:(074) 866 12 62;
Camping, Kudowa Zdrój, ul. Łąkowa 12, tel.:(074) 866 16 27, czynny: czerwiec-wrzesień;
Pole namiotowe, Lewin Kłodzki, ul. Nad Potokiem;
Schronisko "Pasterka", Pasterka, tel.:(074) 871 22 19;
Hotel "Polonia", Polanica Zdrój, ul. Wojska Polskiego 4, tel.:(074) 868 15 00;
Hotel Turystyczny OSiR, camping, Polanica Zdrój, ul. Sportowa 7, tel.:(074) 868 12 10;
Schronisko Młodzieżowe, Złotno, w szkole podstawowej, czynne w wakacje.

Sieć szlaków