Pasmo długości około 25 km
rozciągające się w kierunku z pn.-zach. na pd.-wsch. Na
pd.-zach. krańcu, od Gór i Pogórza Wałbrzyskiego oddziela je
dolina rzeki Bystrzycy. Na pn.-zach. poprzez Przełęcz Srebrną
graniczą z Górami Bardzkimi, które stanowią naturalne
przedłużenie Gór Sowich, stanowią jednak odrębną jednostkę
geologiczną. Północno-wschodnią granicę Gór Sowich wyznacza sudecki
uskok brzeżny, za którym rozciągają się Wzgórza Bielawskie
oraz Kotlina Dzierżoniowska. Po przeciwległej stronie pasmo
zamyka Obniżenie Górnej Bystrzycy za którym rozciągają się Góry
Suche oraz, bardziej na południe, Wzgórza Włodzickie. Najwyższym
szczytem Gór Sowich jest Wielka Sowa (1015 m).
Góry Sowie są geologicznie najstarszą częścią
Sudetów. Wiek gnejsów, z których są zbudowane ocenia się na
około 2,5 mln lat. Wynika z tego morfologia tych gór -
wygładzone grzbiety o słabo zaznaczonych kulminacjach
w wyniku późniejszych ruchów orogenicznych wydźwignięte ponad
otaczający krajobraz.
Ciekawe miejsca
Bielawa- ponad 30 tysięczne miasto
u położone u stóp Gór Sowich. Rozwinęło się jako ośrodek
tkacki. W roku 1844 wybuchł tu, krwawo stłumiony bunt tkaczy.
W czasie wojny istniały tu dwie filie obozu Gross-Rosen,
których więźniów upamiętniono pomnikiem. Ponad
to w mieście zobaczyć można przykłady architektury
renesansowej i barokowej. Funkcjonuje tu także aquapark.
Dzierżoniów- duże, prawie 40 tysięczne miasto
zlokalizowane w Kotlinie Dzierżoniowskiej. Podobnie jak innych
miast okolicy także i jego historia wiąże się z tkactwem,
które rozwijało się tu z przerwami od końca XIV wieku do czasów
współczesnych. W roku 1813, w czasie zawieruchy
napoleońskiej król Prus Fryderyk III oraz car Rosji
Aleksander I podpisali tu porozumienie.
Ciekawymi obiektami
w Dzierżoniowie są przede wszystkim w części zachowane
mury obronne pamietające dawnych budowniczych i właścicieli,
czyli ksiażąt świdnicko-jaworskich, a także liczne
zachowane kamienice w pobliżu rynku, pochodzące z przełomu
XVIII i XIX wieku. Ponad to istnieją cztery kościoły: św.
Jerzego z barokowym ołtarzem, gotyki kościół cmentarny, kościół
Augustianów z XIV wieku oraz neoklasycystyczny
z końca wieku XVIII. Warto także nadmienić,
że w Dzierżoniowie, podobnie jak w wielu okolicznych
miastach, funkcjonowała filia obozu Gross-Rosen.
Nowa Ruda- miasto obecnie 26 tysięczne, powstałe
w XIII w. w pobliżu miejsc bogatych
w eksploatowaną już wówczas rudę żelaza. W wiekach XVI -
XIX, po wyczerpaniu zasobów rudy żelaza miasto stało się centrum
sukiennictwa i płóciennictwa. Z końca tego okresu pochodzą
także zabytkowe domy płócienników z charakterystycznymi
podcieniami. W mieście można także zwiedzić Muzeum Górnictwa,
zobaczyć Ratusz z XVII wieku i renesansowy pałac
z 1593 roku.
Pieszyce- 11 tysięczne miasto u podnóża Gór
Sowich. Powstało jako osada tkacka w XIII
w. i w tym kierunku rozwijała się przez następne
stulecia. W 1844 roku nie ominął Pieszyc bunt tkaczy.
W czasie wojny funkcjonowała tu filia obozu Gross-Rosen,
w której więziono kobiety.
W mieście warto zobaczyć
znajdujący się w centrum renesansowy pałac z XVI wieku,
przbudowany w XVIII wieku na barokową rezydencję
oraz resztki otaczającego go parku. Ponad to ciekawym
obiektem jest kościół św. Jakuba pochodzący z XIV wieku,
z licznymi renesansowymi i barokowymi nagrobkami
oraz polichromiami.
Mniejsze miejscowości takie
jak Walim, Rzeczka, Sokolec czy Potoczek są
interesujące przede wszystkim ze względu na funkcjonujące
w nich wyciągi i utrzymywane stoki narciarskie.
Wielka Sowa (1015 m)- najwyższy szczyt Gór
sowich i calych sudetów Środkowych. Na szczycie obsadzonym
kosówką kamienna wieża widokowa, z której podziwiać można
prawie całe Sudety i Nizinę Śląską. Wejście na wieżę jest
płatne. Na wierzchołek prowadzą liczne znakowane szlaki
turystyczne: zielony
z Nowej Rudy,
żółty Walim - Pieszyce,
czerwony (im. Orłowicza) oraz niebieski z Zagórza
Śląskiego.
Przełęcz Jugowska (805 m)- znaczne obniżenie
w grzbiecie Gór Sowich, z którego można podziwiać panoramy
Gór suchych i Wzgórz Włodzickich. Przez przełęcz przbiega droga
łacząca Dzierżoniów z Nową Rudą oraz spotykają się szlaki
turystyczne czerwony (im.
Orłowicza) i
zielony Ludwikowice Kłodzkie - Pieszyce. W pobliżu
znajduje się także wyciąg narciarski i schronisko
"Zygmuntówka".
Kalenica (964 m)- kulminacja w środkowej
części Gór Sowich z bezpłatną stalową wieżą widokową. Szczyt
pokrywa rumowisko skalne, na którym rośnie objęty
rezerwatem"Bukowa Kalenica"skarłowaciały las
bukowy. Przez szczyt przebiega
czerwony szlak z Przełęczy Jugowskiej.
Niemieckie obiekty militarne- powstały podczas
II wojny światowej; prace nad nimi rozpoczęła w 1943 roku
Śląska Wspólnota Przemysłowa S.A., a siłę roboczą stanowili
robotnicy przymusowi. W roku 1944 budowę pod kryptonimem
"Riese" ("Olbrzym") przejęła organizacja Todt. Do katorżniczej pracy
zmuszono więźniów obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, którego filię
zlokalizowano na obszarze budowy. Prace prowadzono równolegle
w co najmniej siedmiu kompleksach: "Rzeczka", "Jugowice Górne",
"Włodarz", "Osówka", "Soboń", "Sokolec" i "Książ". Planowane
przeznaczenie obiektów nie jest do końca pewne. Prawdopodobnie miała
tu być zlokalizowana kolejna główna kwatera Hitlera, bądź też
fabryki zbrojeniowe.
Kompleks "Rzeczka"-
zlokalizowany jest na zboczach skalistego wzgórza (653 m) leżącego
na zachód od drogi Walim - Rzeczka. W wydrążonej
w gnejsach części podziemnej zinwentaryzowano 3 sztolnie
o łącznej długości 500 m. Część naziemna jest słabo zachowana
i stanowią ją głównie fundamenty pod urządzenia budowlane
i magazyny oraz resztki torowiska. Sztolnie są
udostępnione do zwiedzania.
Kompleks "Jugowice
Górne"- znajduje się na zboczach Działu Jawornickiego (623
m) we wsi Jugowice Górne. Cześć podziemna, wydrążona
w gnejsach, składa się z 6 sztolni. Zinwentaryzowano
jedynie wyrobisko o długości 500 m. Dalsze prace uniemożliwił
zawał i stalowe drzwi. Cześć naziemna jest słabo rozbudowana.
Zobaczyć można jedynie hałdy i fundamenty zabudowań.
Kompleks "Włodarz"-
położony jest na północno-wschodnich stokach Włodarza (811 m). Na
część podziemną, drążoną w skale gnejsowej, składają się liczne
sztolnie i hale o łącznej długości 3000 m (dotąd
zinwentaryzowanych). Ze względu na zawały chodniki są podtopione.
Cześć naziemna jest rozbudowana. W jej skład wchodzi droga
łącząca "Włodarz" z innymi obiektami, elementy torowiska
kolejki wąskotorowej, a także fundamenty magazynów
i zbiornik wodny z ujęciami.
Kompleks "Osówka"-
zlokalizowany na wschodnich i południowych stokach Osówki (716
m). Wykonana w skale gnejsowej cześć podziemna składa się
z trzech sztolni, w których zinwentaryzowano 1700 m
chodników. W sztolni 2 występuje zawał uniemożliwiający dalszą
penetrację. Cześć naziemna jest bardziej rozbudowana niż
w pozostałych kompleksach. W jej skład wchodzą m.in..
żelbetonowe budowle o nazwach"Kasyno" i "Siłownia".Kompleks jest udostępniony do zwiedzania.
Kompleks "Soboń"-
znajduje się kilkaset metrów na północ od wsi Zimna, na zachodnich
i południowych zboczach Sobonia (713 m). Zinwentaryzowano 3
sztolnie o łącznej długości 700 m wykute w skale
gnejsowej. Na powierzchni odnaleziono ślady świadczące
o przygotowaniu terenu pod zabudowę.
Kompleks "Sokolec"-
położony na zboczach Gontowej (717 m) na południowy-zachód od
Sokolca. Składa się z wyrobisk drążonych w piaskowcu. Do
tej pory zinwentaryzowano 750 m chodników. Pracę utrudniał zły stan
górniczy wyrobisk. Cześć naziemna to przede wszystkim
pozostałości po pracach przygotowawczych pod zabudowania
oraz fragmenty muru oporowego osłaniającego drogę dojazdową.
Sieć szlaków